BeneluxWandelen.eu

Kempische Wandeldagen, zaterdag 2 augustus 2008, route richting Nuenen

Op zaterdag 2 augustus begonnen we aan de tweede dag van de Kempische wandeldagen. Evenals de overige dagen mochten we nog niet de ingetekende route van deze tocht zien. Zelfs na afloop van deze dag was er geen ingetekende route beschikbaar. Omdat wij met behulp van een ingetekende route makkelijker een wandelverslag maken, ging dat deze dag dus niet zo goed. Aan het eind van de derde wandeldag konden we weliswaar over de ingetekende route van deze dag beschikken, maar toen hadden we ook dag drie gewandeld met diverse andere belevenissen.
We begonnen deze dag door naar, over en langs de Kleine Dommel te lopen. Enige van de 60 gestartte 110 kilometer lopers van de Kempenlandtocht kwamen ons tegemoet gelopen. Graag had ik op dat moment een foto van Ernst Westerhoff gemaakt. Want hij liep voor de 100e keer een lange afstand wandeling van boven de 105 kilometer. De 110 kilometer lopers hadden er praktisch 75 kilometer opzitten. Zij zouden later nog het 35 kilometer parkoers van de Kempische driedaagse volgen, hetzelfde parkoers als dat wij liepen. Nu moesten we attenter zijn door af en toe om te kijken of hij er aan zou komen. Of we hem nog getroffen hebben leest u verder in dit verslag.
De officiële afstanden die tijdens de Kempische Wandeldagen worden georganiseerd zijn 15, 25, 35, 80 en 110 kilometer. Onofficieel komen daar nog de afstanden van 55, 70, 75, 90 en 100 kilometer bij. Want de 80 kilometer is opgebouwd uit 55 en 25 kilometer. De 110 kilometer is opgebouwd uit 75 en 35 kilometer. De afstanden van 55 en 75 kilometer hebben geen nadere uitleg nodig. De 70 kilometer is 55 + 15 kilometer. De 90 kilometer is 75 + 15 kilometer en de 100 kilometer is 75 + 25 kilometer.
We bereikten het Eindhovensch Kanaal en volgden dit tot de Hulsterbrug. Daarna volgden we het Eindhovens kanaal aan de overzijde tegengesteld tot de kruising met de Kleine Dommel. Daarna volgden we de Kleine Dommel 1½ km tot aan buurtschap Coll en de Collse Watermolen.

De Collse watermolen is in de 13e eeuw gebouwd door kloosterlingen.
Later werd de molen feodaal bezit van de Hertog van Brabant.
De molen was tot de Franse tijd een ban- of dwangmolen.
De ingezetenen van een bepaald gebied waren op straffe verplicht hun graan te laten malen op de door de adel aangewezen molen.
Nu is de gemeente Eindhoven eigenaresse van de molen.
Het linker-molengebouw is de korenmolen en het rechter-molengebouw is de oliemolen.
De olieslaginrichting is in de twintiger jaren verdwenen.
In 1997 is een Europese subsidie ontvangen voor de reconstructie van het oliemolengebouw.
De watermolen heeft eeuwenlang een dubbele functie gehad.
De voormalige oliemolen heeft tot in het begin van de 20e eeuw olie uit koolzaad geslagen.
De koolzaadolie werd gebruikt voor verlichting en het bakken van aardappelen.
De korenmolen heeft veel voedergraan, zoals rogge, gerst en haver gemalen.
In de jaren 50 stopten de boeren met de teelt van eigen granen.
De molen verloor haar functie en kwam stil te staan.
De molen wordt nu door vrijwilligers elke zaterdagochtend in bedrijf gesteld voor het malen van tarwe voor bakkers en thuisbakkers.

Na buurtschap Coll liepen we naar de spoorlijn Venlo-Eindhoven. Even verderop kwamen we langs een kapelletje. In buurtschap ’t Hofke, dat onder Tongelre valt, staken we de Eisenhouwerlaan over via een voet-fietsbrug. Spoedig daarop werd de eerste wagenrust op 6,7 kilometer.Verder dwaalden we door bosgebied Lage Heide. Daarop kwamen we op landgoed Eckart.

Onlosmakelijk is de geschiedenis van Huize Eckart verbonden met die van de Heerlijkheid Eckart, gelegen op een eiland omsloten door de Dommel en de Dooigraaf ofwel Doode Gracht (rechts) en voorzien van de meest vruchtbare weilanden in de omgeving. In 1312 is er voor het eerst sprake van de hof bij Tongelre, nabij Eindhoven, geheten Eykart, die door ridder Rogerus de Levedale te leen wordt gehouden.Uit vele aktes blijkt in de jaren die volgen dat het boerengoed "van den Ekarde" regelmatig in andere handen overging door huwelijk, erfenis en verkoop.
Als in 1920 Groot Eindhoven wordt gevormd, gaan ook Woensel en Eckart hier deel van uitmaken.In 1937 werd het kasteel met landerijen verkocht aan de Broeders van de H. Norbertus. Zij vestigen er St. Jozefdal, een leef- en woongemeenschap voor mannelijke patiënten met een verstandelijke beperking.
In 1980 trokken de broeders zich terug, waarna Stichting Eckartdal de verzorging overnam. Uit een fusie van de stichtingen Eckart en Dommelstroom ontstond in 2000 de stichting Meare. Zij ondersteunt mensen met een verstandelijke beperking: kinderen, jongeren, volwassenen en ouderen bij wonen, werken, dagbesteding en vrije tijd.

De Willem Hikspoorsbrug, ook wel Eckartse Brug genoemd is gelegen op de Soeterbeekseweg, op de grens van Eindhoven met Nuenen/Nederwetten.
Willem Hikspoors heeft op 19 september 1944 de Duitse tankcommandanten er van weten te overtuigen dat deze brug niet sterk genoeg was voor hun tanks.
Op de eenvoudige gedenkplaat aan de leuning staat de tekst:God spaarde ons ongedacht
door deze zwakke Brug.
Haar zwakheid was haar Kracht
Hier moest de vijand terug.
19 Sept. 1944

Bij buurtschap Soeterbeek waren veel aardbeienplukkers druk bezig de oogst binnen te halen. Talrijke gevulde bakken met aardbeien stonden aan de rand van het veld opgestapeld.Na buurtschap Achterbos bereikten we Nederwetten.

Het dorp Nederwetten ontstond in de twaalfde eeuw als ontginningsdorp bij de Priorij Hooidonk, die in 1146 werd gesticht en waarvan nog enige resten zijn overgebleven nabij de Hooidonkse watermolen. In 1810 werd de gemeente Nederwetten door het Franse bewind met de voormalige heerlijkheid Eckart tot één gemeente verenigd. De gemeente Nederwetten-Eckart heeft bestaan tot 1 januari 1821. Eckart werd toen gevoegd bij de gemeente Woensel, terwijl Nederwetten deel ging uitmaken van de toen nieuw gevormde gemeente Nuenen, Gerwen en Nederwetten.

Het Hertog Hendrikpad van de OLAT is een 70 km lange rondwandeling bij Eindhoven. Met een variant is de wandeling 92 km lang. De route is genoemd naar Hertog Hendrik die in 1232 stadsrechten aan Eindhoven verleende. De wandeling voert je over de Strabrechtse Heide en andere mooie natuurgebieden nabij Aalst, Heeze, Geldrop en Nuenen waar laaglandbeken als de Dommel en de Tongelreep stromen. Je loopt door typisch Brabantse gehuchten en komt op je weg kastelen en watermolens tegen. De route is geel-blauw gemarkeerd.

Vervolgens werd koersgezet naar bosgebied Heerendonk. Door de Breughelse Beemden werd buurtschap Stad van Gerwen bereikt. Daarna volgden we langs het Wilhelmina-kanaal het noordelijkste deel van de wandeling.
Door bosgebied Gerwensche Heide en buurtschap Rullen werd Nuenen bereikt.

De namen Nuenen en Gerwen zijn van Frankische oorsprong en behoren tot de zogenaamde "heimnamen". Nuenen - Nuenhem, nieuwe plaats; Gerwen - Gerwin's-heim, de woonplaats van een oud-Germaans stamhoofd. Beide dorpen zijn ontstaan tussen de vijfde en de achtste eeuw, waarbij Gerwen het oudste dorp is. Uit de bijlen en urnen die in 1863 en 1915 zijn gevonden, blijkt dat een Germaanse volkstam op het grondgebied van de huidige gemeente gevestigd moet zijn geweest. Bij de aanvang van de bouwwerkzaamheden in het plan Langakker-Tomakker in Nuenen-Oost werden opnieuw opgravingen verricht waarbij gebruiksvoorwerpen uit de urnenveldenperiode (8e eeuw) werden gevonden. Hieruit leidt men af daar de eerste bewoners van Nuenen waren gehuisvest.
De burgerlijke gemeente Nuenen-Gerwen gaat terug tot 1300.
Op St. Barbaradag 1300 deed Hertog Jan van Brabant een uitgiftebrief uitgaan,
waarin de door hem aangegeven gronden voor gebruik van de gezamenlijke ingezetenen van Nuenen-Gerwen worden afgestaan.

Niet ver van de pastorie waar Vincent van Gogh van 1883 tot 1885 gewoond heeft ligt een dorpsplein dat Berg heet. Hierop resideert de prachtige 'etage'-linde van Nuenen. Vroeger was dit de Dingboom van Nuenen. Onder de boom werd recht gesproken. Een etagelinde werd in vroeger dagen meestal in drie verdiepingen gesnoeid. De bovenste symboliseerde het goddelijke, de middelste het gezag en de onderste de gewone burgerij. Zo wist eenieder wat zijn plaats was. In Nuenen ontbrak een van deze drie etages. Was men ongelovig in vroeger dagen, opstandig of woonde er geen gewoon volk in Nuenen? Niemand die het vertellen kan. De bovenste laag is jammer genoeg geheel gesnoeid in de jaren negentig van de 20e eeuw. Het grootscheepse reddingsplan van de jaren zeventig heeft niet kunnen voorkomen dat de stam het loodje gelegd heeft. Maar imposant is hij nog steeds met zijn omtrek van 6,50 meter.
Het plantjaar is moeilijk te schatten, daar ook deze linde zoals vele van zijn oude soortgenoten geheel hol is. Men denkt dat de boom is geplant tussen 1400 en 1600.
De etage-linde mag eigenlijk geen etage-linde meer mag heten omdat deze verworden is tot een prieellinde. Dit gezien het feit dat de etages er afgesnoeid zijn.

Bij de boom staat een bord met het volgende gedicht:

AAN EEN TITAAN

In het dorp waar ik eens woonde
stond een grote lindeboom
die de roem van eeuwen toonde
met een metershoge kroon.

Reeds de oudsten der Germanen
kwamen onder hem bijeen
om het volk tot deugd te manen
en men hing er wel eens een.

In mijn eigen jongensjaren
hield de boom mij in zijn ban.
Het is moeilijk te verklaren
wat zo'n boom betekenen kan.

Kwam het door zijn reuzenomvang
of de rimpels in zijn bast?
Of was ik er stiekem bang van
dat hij onverklaarbaar was?

Maar, helaas, de boom is heden
niet meer wat hij is geweest.
Slechts een stronk is nog gebleven
van wat bemind werd en gevreesd.

Eeuwen was de boom een baken
in de oceaan der tijd.
Door dit vers voor hem te maken
werd zijn ondergang een feit.
Hotel-café Schafrath is een typische dorpshotel met veranda en is omstreeks 1895 gebouwd in ambachtelijk traditionele trend. Bijzonder aan het gebouw is de architectonische gaafheid van het uiterst eenvoudig gedetailleerde exterieur. Daarbij is het gebouw van belang vanwege de markante ligging en de samenhang met de overige bebouwing bij het Park. Rond 1975 is de achterbouw vervangen door nieuwbouw die buiten de bescherming valt.

Aan de zuidoostkant van Nuenen werd de A270 snelweg overgestoken. De snelweg volgden we parallel, waarbij we ongemerkt, van achteren door een Fries echtpaar op de gevoelige plaat werden vastgelegd. Op 29,4 kilometer was nog een laatste verzorgingspost en opnieuw werden we door voornoemd echtpaar op de gevoelige plaat vastgelegd. Nou worden we nog bekender!
Door bosgebied Refelingsche Heide en bos- en heidegebied Collsche Heidenabij golfterrein Gulberg werd het Eindhovensch Kanaal bereikt. Langs het Eindhovens kanaal kwamen we nog langs de fundamenten van vermoedelijk een oude spoorbrug.

Het Eindhovensch Kanaal is in 1843 aangelegd door het stadsbestuur van Eindhoven en nog altijd eigendom van deze gemeente. Het kanaal is helemaal met de hand gegraven en aangelegd om de stad Eindhoven aansluiting te geven op de Zuid-Willemsvaart, die Maastricht met ´s-Hertogenbosch verbindt. De kanalen zijn erg belangrijk geweest voor de industriële ontwikkeling van deze regio. Met de komst van andere vervoermiddelen zoals trein en auto, raakte met name het Eindhovensch Kanaal in onbruik. Eind jaren zestig is het aan zijn bestemming onttrokken. Sinds die tijd heeft het 13 kilometer lange kanaal en zijn oevers zich ontwikkeld tot een waardevol natuurgebied dat zich uitstekend leent voor fiets-, wandel- of vaartochten.

De totale dagafstand bedroeg officieel 34,940 kilometer. Misschien was de dagafstand deze dag toch boven de 35 kilometer. Want er ontbreekt maar 60 meter hiervoor. Bij punt 56 van de routebeschrijving lazen we dat we na 50 meter RA moesten. Voor ons zagen we echter wandelaars, op een afstand die zeker 50 meter lang was, naar lings afbuigen. We besloten de afstand met passen op te meten en kwamen toen op 150 meter uit.Het IVV-nummer was 11302.

Henri Floor